Schrijf je in en ontvang een
GRATIS Keto Weekmenu.

Ontdek alle voordelen van Keto door DIRECT te beginnen met ons kant-en-klare weekmenu.

Vul hieronder je naam en beste e-mail adres in en klik op inschrijven.

Wat voor effect heeft ketose op het brein?

Hoewel standaardbronnen nog steeds ‘het brein heeft glucose nodig’ verwarren met ‘het brein functioneert uitsluitend op glucose’, kennen trouwe MDA-lezers readers de waarheid: mits er voldoende aanpassing heeft plaatsgevonden, kan het brein tot maar liefst 75% van zijn brandstof uit ketolichamen halen die de lever aanmaakt met behulp van vetzuren. Als we alleen glucose zouden kunnen gebruiken, zouden we het zonder voeding niet langer dan een paar dagen uithouden. Als onze hersenen van vet afgeleide ketonen niet zouden kunnen gebruiken, zouden we er dood bij neervallen zodra onze lever geen capaciteit meer had om glucose te produceren. We zouden wegkwijnen, onze weefsels zouden oplossen tot aminozuur voor omzetting via de lever in glucose die onze hebzuchtige hersenen zou moeten voeden. Je zou aan je einde komen als een skeletachtige schim met weinig meer dan je brein en een vergrote lever totdat die laatste zichzelf uiteindelijk, in een laatste wanhopige zoektocht naar glucosevoorlopers voor de tiran in je bovenkamer, kannibaliseert. Het zou echt behoorlijk naar worden.

Dat is aanpassing. Maar heeft het een feitelijk cognitief voordeel om te draaien op ketonen?

Misschien. Het ligt eraan. Het is in ieder geval zinvol voor mensen met neurodegeneratie.

Mensen van wie de hersenen lijden aan een vertraagd glucosegebruik, ondervinden cognitieve voordelen van ketonen. Bij de ziekte van Alzheimer, aan veroudering gerelateerde cognitieve verslechtering, epilepsie en de ziekte van Parkinson is de opname van glucose in het brein zelf al afgenomen voordat enige feitelijke cognitieve verslechtering zich voordoet. Ondanks dat glucose ruimschoots voorhanden is, kan het brein dat beïnvloed wordt door veroudering, epilepsie, Alzheimer of Parkinson er niet genoeg van gebruiken om de cognitie op peil te houden. En op dit punt komen de ketonen in beeld. Ketonen treden op als een alternatieve energiebron voor de hersenen die glucose te kort komen. Het is geen toeval dat een ketogeen dieet de symptomen en de cognitieve functie bij alle vier de genoemde aandoeningen verbetert (en in sommige gevallen de symptomen zelfs helemaal teniet kan doen).

Oké, maar nu hebben we het over ongezonde personen met bestaande (of op de loer liggende) neurologische gebreken. Hoe zit het met gezonde mensen? Hoe zit het met jou?

Anekdotes suggereren beslist dat anderszins gezonde mensen cognitieve voordelen kunnen ervaren als hun hersenen ketonen gebruiken. De hele ‘koffie met boter of kokosolie’-beweging is gebaseerd op de ketonenproductie uit vetbommetjes (en dan vooral de middellange-ketentriglyceriden in kokosolie, die los van de koolhydraatinname rechtstreeks in ketonen worden omgezet) en een geringe koolhydraatinname voor een verbetering van de mentale helderheid, focus en prestaties. Bij mensen met een ‘milde cognitieve achteruitgang’ in plaats van Alzheimer die zich volledig heeft ontwikkeld, verbetert een ketogeen dieet het geheugen. Het is niet gevalideerd in gecontroleerde onderzoeken met gezonde proefpersonen, maar het feit dat sprake is van een ‘beweging’ en dat het doeltreffend is in ‘ongezonde’ hersenen, suggereert dat het de moeite van het onderzoeken waard is.

Er zijn zeker diverse interessante onderzoeken uitgevoerd, maar niet onder volledig gezonde mensen. Zo werkt medisch onderzoek nu eenmaal.

Type 1 diabetici die last hebben van een verminderde cognitieve functie vanwege lage bloedsuikerspiegels,zien deze tekorten uitgewist door hun BHB (bèta-hydroxybutaanzuur) via uit hun dieet verkregen middellange-ketentriglyceriden (de vetten die ook in kokosolie zitten) te verhogen.

Bij volwassenen met geheugenproblemen, sommigen met Alzheimer,verbeterde BHB de cognitieve functie. Hun scores verbeterden (ruwweg) recht evenredig met de toename van ketonen.

Een ketonen-verhogend middel (gezuiverde middellange-ketentriglyceriden)verbeterde de cognitieve functie van patiënten met een milde tot matige vorm van Alzheimer.

Een zeer koolhydraatarm dieetverbeterde het geheugen van oudere volwassenen. Ook hier gingen de ketonen gelijk op met de verbeteringen.

Als er gunstige effecten zijn, wat gebeurt er dan?

Mitochondriale biogenese van het brein

Ketose zorgt voor een grotere mitochondriale biogenese in de hersenen. Het creëert letterlijk nieuwe energiecentrales in het brein die goed zijn in het verbranden van brandstof die van vet is afgeleid. Deze stimulans is feitelijk verantwoordelijk voor de anti-convulsieve voordelen bij epilepsiepatiënten, en, op vergelijkbare wijze, de voordelen die waargenomen zijn bij andere hersenaandoeningen waarbij de opname van glucose problematisch verloopt. Door in een alternatieve bron van breinpower te voorzien, kunnen hersenen die niet zo goed functioneren op glucose, vet gaan verbranden. Er zijn geen aanwijzingen dat ketose uitsluitend mitochondriale biogenese opwekt in ‘ongezonde’ hersenen. Dit is simpelweg nog niet onderzocht, maar ik zie niet in waarom het ook in gezonde hersenen geen mitochondria zou creëren.

Er zijn redenen om te geloven dat door ketonen geïnduceerde mitochondriale biogenese in de hersenen het functioneren van het brein zal verbeteren.

In de eerste plaats zijn extra energiebronnen altijd meegenomen. Afgaande op je intuïtie zou je zeggen dat dit soort bronnen ervoor kunnen zorgen dat je hersenen beter werken.

In de tweede plaats werkt trainen, wat misschien wel de meest betrouwbare en krachtigebooster is voor mitochondriale biogenese in de hersenen, als een pure ‘smart drug’. Training zorgt voor bloedtoevoer richting je brein, wat zorgt voor meer zuurstof en energie, maar ook de schade door vrije radicalen vermindert en het geheugen vergroot. Het stimuleert de aanmaak van nieuwe neuronen en de productie van ‘brain-derived neurotrophic factor’ (BDNF). Dit is een zenuwcelstimulerende factor die van de hersenen afkomstig is en die noodzakelijk is voor het behoud en de groepering van neuronen. Lichamelijke oefening bevordert ook genexpressie die plasticiteit ondersteunt, de cruciale kracht van je brein om zenuwbanen te wijzigen.

Als lichamelijke oefening mitochondriale biogenese en een beter functioneren van de hersenen bevordert, dan doet ketose dat misschien ook wel.

Optrekken van ‘breinmist’

Verhoogde ammonia- en verlaagde GABA-niveaus dragen bij aan een conditie die hersenmist (‘brain fog’) wordt genoemd. We hebben het allemaal weleens gehad. Alles is gedempt. Je synapsen vuren nul komma nul, de communicatie tussen je neuronen verloopt zo traag als dikke stroop. Je werk lijdt eronder, je krijgt niets gedaan.

Volgens een erg interessant artikel van dr. Bill Lagakos van het altijd boeiendeblog met de titel ‘Calories Proper’, heeft ketose de potentie om breinmist te verlichten. Er wordt met flink wat biochemie gesmeten, dus voor echte freaks is het aan te raden het hele artikel te lezen, maar dit zijn twee belangrijke punten:

Ketose verhoogt de glutamineligase in de hersenen en de glutamineligase in de hersenen neemt extra ammonia op.

Ketose verhoogt de seinactiviteit van GABA. GABA is de ‘chill-out’ neurotransmitter. Hij werkt glutamaat, de ‘prikkelende’ neurotransmitter, tegen. We hebben beide nodig voor ons cognitieve functioneren (anders zouden we ze niet allebei maken), maar te veel glutamaat kan leiden tot schade aan de neuronen en tot neurodegeneratie. GABA zorgt voor het tegenwicht.

Verhoogde euforie

Van ketolichamen is bekend dat ze bij sommige mensen kunnen leiden tot verhevigde gevoelens van euforie.

Natuurlijk is dat niet altijd goed voor je productiviteit en je mentale prestaties. Als dit soort euforische gevoelens je echt flink te pakken heeft, kan het je mentale prestaties zelfs negatief beïnvloeden.

Ik weet dat de eerste kop koffie na een geweldige nachtrust een duizelingwekkende dosis optimisme en focus uitlokt, wat altijd leidt tot een productieve ochtend. Misschien heeft het feit dat je een vet verbrandend wezen in milde ketose bent vanwege de nachtelijke vastenperiode een toegevoegde waarde.

Niets van dit alles verbaast me. Voor het grootste deel van de menselijke geschiedenis werd een gewone persoon regelmatig blootgesteld aan ketose. Meestal licht en van korte duur, soms langduriger. Maar ze waren nooit ver verwijderd van een milde ketogene staat om verschillende redenen.

Lange borstvoedingsperioden: borstgevoede kinderen bevinden zich in een milde staat van ketose (dit is iets anders dan op een zeer koolhydraatarm dieet zijn, wat baby’s niet zijn!).

Meer maaltijden, minder snacken: lichte ketose tussen de maaltijden, wat vetadaptatie doet vermoeden.

Gestructureerdere etenstijden, minder eten laat op de avond: meer nachtelijke ketose.

Af en toe vasten (de stam die hongerlijdt, de jager die te weinig prooi buit weet te maken, de ‘scharrelkinderen’ van voor de jaren negentig van de vorige eeuw die de hele dag buiten speelden en vergaten te eten): volledige ketose.

Dit was ‘genoeg’ om de zaken binnen de perken te houden en, waarschijnlijk, neurodegeneratie tegen de gaan. De meesten van ons komen pas in aanraking met ketose na de helft of een kwart van hun leven te hebben gegeten volgens het standaard westerse eetpatroon. We hebben gesnackt, zijn te zwaar (geweest) en zijn suikerverbranders die niet in staat zijn een maaltijd over te slaan en wij hebben waarschijnlijk serieuzere maatregelen nodig. Dat is waar ketonen, ketogene diëten en vasten hun intrede doen.

Je hoeft niet eens de koolhydraten in je bladgroenten te gaan tellen. Er zijn manieren om af te wisselen tussen dagen van ketose en koolhydraatrijkere dagen,zoals dit artikel laat zien. Er zijn ook andere manieren om je brein kennis te laten maken met ketonen zonder je hele eetpatroon aan te passen.

Dit zijn er een paar.

Vasten: een vastenperiode wekt snel ketose op. Je eet niets, dus je eigen lichaamsvet gebruiken is je enige optie. En om het gebrek aan binnenkomende glucose te compenseren, zullen je hersenen deels gaan draaien op ketonen. Het helpt als je al een echte vetverbrander bent, aangezien je dan sneller je voorraden lichaamsvet zult weten aan te spreken en alles soepeler zal verlopen. Iedereen die gevast heeft zonder aangepast te zijn op vetverbranding, kan ervan getuigen dat het niet gemakkelijk is.

Eet niet te laat: zelfs alleen maar een ‘vastenperiode’ van je diner tot je ontbijt is genoeg om enige ketose op te wekken. Ketose is een spectrum, geen kwestie van ‘aan’ of ‘uit’. Door eerder te eten en snacks laat op de avond te vermijden, geef je je je lichaam de mogelijkheid vet te gaan verbranden en om te zetten in ketonen. Je weet dat dit gebeurd is als je adem ’s ochtends niet al te fris ruikt; deze ‘ketonenadem’ is een symptoom van een goed werkend metabolisme.

Eet middellange-ketentriglyceriden: door MCT’s (in kokosolie of puur in MCT-olie) aan een gewoon dieet toe te voegen, stimuleer je de aanmaak van ketonen. Je hoeft niet eens minder koolhydraten te eten, hoewel ik je geen dieet aan zou raden met veel koolhydraten én veel MCT-olie. Kan een beetje raar worden.

Eet ketonesters: ‘Eten’ is hier misschien wat te optimistisch. ‘Doe alles wat je kan om de smaak te verhullen’ is accurater. Deze dingen zijn smerig. Maar, man, wat wekken ze snel ketose op. Ik heb ze gebruikt om ermee te experimenteren. Geen pretje voor je spijsvertering. Ze hebben echt een ton aan smaakmakers nodig om niet uitgesproken vies meer te smaken. Ik zweer dat ik ter plekke wat eigenaardige maageffecten krijg van sommige ervan, maar ik merk ook dat ik twee uur keihard Ultimate kan spelen zonder andere brandstof.

Ik denk dat ze geweldig zijn voor een aan vetverbranding aangepaste atleet. Ik betwijfel hun effectiviteit en heb zo mijn vragen over hun veiligheid voor een suikerverbrander. Bij ketose die ontstaat door voeding, of tijdens vasten, gaat zowel de hoeveelheid vetzuren als de hoeveelheid ketonen omhoog. Dit is normaal. Het is fysiologisch. Als je ketonesters aan een gewoon dieet toevoegt, heb je weinig vrije vetzuren. Dit is nog niet eerder vertoond.Peter van Hyperlipid is wantrouwend. Hij houdt er niet van om ‘ketogene diëten te faken’. Doe rustig aan.

Primal-training voor je uithoudingsvermogen: gematigde aerobe activiteit is geweldig om ketose op gang te brengen. 180 min je leeftijd = de hartslag waar je op of onder moet blijven om je vetverbranding te maximaliseren, een aerobe basis te leggen en je mitochondriale biogenese op te voeren. Als je dit op een lege maag doet, is dat een ware kickstart voor je ketose.

Ik denk niet dat we allemaal een ketogeen dieet moeten gaan volgen of dat we langdurig in ketose moeten blijven. Ik denk wel dat we af en toe even in ketose moeten raken, omdat we ervoor gebouwd lijken te zijn en van de positieve effecten profiteren. We weten dat het op de korte termijn (en waarschijnlijk ook op de langere termijn) veilig is. We weten dat het neurodegeneratie lijkt te voorkomen en dat het een positief effect heeft op de hersenen van mensen die hier al aan lijden. Wat we niet weten, is of het noötrope voordelen heeft voor gezonde mensen.

Ik verwacht dat af en toe een periode in ketose bijdraagt aan je vermogen om te denken, presteren en produceren. Dat heb ik zelf ervaren.

En hoe zit het met jou? Is het vetverbrandende brein een zegen voor de dingen waar jij mee bezig bent?

Wat voor effect heeft ketose op het brein?
Beoordeel

Schrijf je in en ontvang een
GRATIS Keto Weekmenu.

Ontdek alle voordelen van Keto door DIRECT te beginnen met ons kant-en-klare weekmenu.

Vul hieronder je naam en beste e-mail adres in en klik op inschrijven.

Meer Artikelen

Laat een reactie achter

Pin It on Pinterest

Deel dit artikel

Deel dit artikel op social media met vrienden!

[Keto Weekmenu]
[Keto Weekmenu]